پژوهشنامه ای تطبیقی در باب عقل، به کوشش و ویرایش علی نقی خدایاری و با همکاری هشت تن از پژوهشگران عرصه فلسفه و کلام منتشر شد. ویراستار –که دانشجوی دوره دکترای دانشگاه امام صادق علیه السلام است-در این کتاب ،نه مقاله از محققان مکاتب مختلف فلسفی و کلامی را در باب عقل گرد آورده، که هر مقاله ، مبحث عقل ، از یک دیدگاه بررسی شده است

عناوین مقالات و نویسندگان آنها همراه با گزیده عناوین فرعی هر مقاله ، در پی می آید:

۱-عقل در قرآن کریم/مهدی احمدی،استاد یار دانشگاه شیراز

بررسی کاربرد عقل در قرآن با واژه های نزدیک به آن (فکر،تدبر،نظر، لب، حجر، نهی،حلم،عبرت ،فقه ،فهم ،رؤیت، علم،ذکر ،معرفت،قلب)،با اشاره به دیدگاه مفسران بزرگ ،جایگاه عقل در شناخت های اعتقادی و دریافت احکام ،موانع تعقل از دیدگاه قرآن (فسق،جهل،پیروی شیطان،تقلید نابه جا ، نفاق و ….)،پیوند ناگسستنی عقل با نقل.

۲عقل در احادیث/رضا برنجکار،دانشیار دانشگاه تهران

بیان روایات در مورد جایگاه عقل،حقیقت عقل دینی،مقایسه عقل دینی و غیر دینی، معانی و کاربردهای عقل (نظری،عملی و ابزاری)،ارتباط عقل با اخلاق و دین و علم.

۳٫عقل گرایی و نص گرایی در کلام اسلامی /محمد تقی سبحانی

بررسی دیدگاه های متکلمان در باب رویارویی عقل و وحی، دیدگاه های اهل حدیث (از پیروان تسنن)،نظریات معتزله و اشاعره و          و غزالی همراه با نقل و نقد و بررسی آنها،عقل گرایی در متکلمان شیعه امامیه از جمله شیخ مفید و سید ابن طاووس و شهید ثانی.

۴٫ بررسی تطبیقی عقل معتزلی و اشعری/علی معموری،دکترای قرآن و حدیث

مقایسه مفهوم و کارکرد عقل در نگاه معتزله و اشاعره ،مسائل مورد اختلاف این دو مجموعه فکری(رابطه تکلیف سمعی و عقلی،اولویت صفت عدالت یا قدرت ،مبنای حسن و قبح ،مسئله جبر و اختیار ،(اصل علیت)

۵٫عقل از دیدگاه ابن سینا/رضا برنجکار،دانشیار دانشگاه تهران

تعبیرات مختلف ابن سینا از عقل،از جمله :عقل مفارق، عقل نظری(با چهار گونه آن)،عقل عملی.

۶٫جایگاه عقل در عرفان اسلامی/سعید رحیمیان

تقسیمات عقل در نظر عارفانی همچون:مولوی،          ابن عربی،سید حیدر آملی، نجم رازی و دیگران:ارتباط عقل و قلب(اشتراک ها و تمایزها)،        نکوهش عقل،عقل و عشق در عرفان عملی.

۷-عقل از نظر ملاصدرا/محمد تقی فعالی

مبانی اندیشه ملاصدرا:مبانی هستی شناسانه (اصالت وجود،حرکت جوهری،قوس نزول و صعود)،مبانی انسان شناسانه (هستی نفس،حدوث و بقای نفس):معنا شناسی عقل (عقل مفارق،کثرت های طولی و عرضی،عقل دظری و عملی با مراتب آنها)،چگونگی تعقل،کاربرد عقل (خداشناسی،وجود شناسی،معرفت شناسی،معادشناسی،عقل و دین،علم شناسی.)

۸-عقل از دیدگاه اخباربان / محمد بیابانی اسکویی

افراط و تفریط در عقل گرایی،پیشینه اخباری گری،روش اخباریان در احکام و عقاید،حجیت عقل از نظر اخباریان ،حسن و قبح عملی (مبانی آن و دیدگاه اخباریان)

۹٫عقل از دیدگاه میرزای اصفهانی/سید محمد بنی هاشمی

عبارات میرزا مهدی اصفهانی در تعریف عقل ،ده ویژگی عقل از نظر میرزا ،مستندات لغوی تعریف عقل ،تفاوت علم و عقل،شواهد روایی تعریف عقل ،حسن و قبح ذاتی ،استقلال عقلی ،اختلاف درجات عقول ،کشف خاتم الانبیاء صلی الله علیه وآله و سلم به عنوان معیار استقلال عقلی ،تباین عقل و معقول و عاقل،تصریحات میرزای اصفهانی بر حجیت عقل و ذاتی بودن آن و معنای آن و شواهد نقلی بر آن.

به گفته ویراستار مجموعه ،قرار بوده دو بخش دیگر به مجموعه افزوده شود(عقل از نظر مکتب اشراق و علامه مجلسی)که فعلا در این کتاب نیامده است.

نگاهی به همین عناوین -که گزیده ای از عناوین کتاب است – نشان می دهد که خواننده با دانشنامه ای روبروست که عقل را از دیدگاه مکاتب مختلف فکری دانشمندان مسلمان بررسی می کند. از جمله ویژگی های کتاب،استناد نویسندگان آن به منابع دست اول و گزارش بیطرفانه دیدگاه هاست

 

 

 

 

دانلود کتاب با فرمت Word

(Visited 64 times, 1 visits today)